Mogen cavia’s gras eten? Veilig voeren uit je tuin en gazon

Ja, cavia's mogen gras eten, en vers gras is zelfs een natuurlijk en gezond onderdeel van hun dieet. Maar niet elk gras is zomaar veilig. Gras uit een behandeld gazon, nat gemaaid gras of een grasveld in de buurt van drukke wegen kan meer kwaad dan goed doen. Met een paar gerichte voorzorgsmaatregelen geef je je cavia's elke dag vers gras zonder zorgen.

Gras geven: wanneer wel, wanneer niet

Vers, onbehandeld gras is uitstekend voer voor cavia's. Het LICG omschrijft het zelfs als een van de basisvoedingen naast hooi: onbeperkte hoeveelheden hooi en/of gras horen bij een gezond caviadieet. Gelre Dierenartsen specificeert daarbij dat het om lang, vers gras moet gaan, nadrukkelijk niet gemaaid. Gemaaid gras gaat snel fermenteren, en dat kan maag- en darmklachten geven.

Geef gras in ieder geval niet als je recentelijk bemest of gespoten hebt, als het gras nog nat is van de dauw of regen, als de cavia al last heeft van diarree of een zachte buik, of als je niet zeker weet of er giftige planten tussen zitten. In die gevallen is hooi altijd een veilig alternatief.

Waarom gras uit de tuin risico's met zich meebrengt

Als je een eigen gazon onderhoudt, weet je hoe vaak er middelen op gaan: meststoffen in het voorjaar, onkruidbestrijder voor klaver of muur, mosbestrijder in de herfst. Al die middelen blijven nog geruime tijd actief in en op het gras. Cavia's zijn kleine dieren met een gevoelig spijsverteringsstelsel, en zelfs lage concentraties van herbiciden of pesticiden kunnen voor problemen zorgen.

Naast chemische resten zijn er nog andere risico's waar je als tuinbezitter rekening mee moet houden. Honden en katten die over het gazon lopen, laten bacteriën achter. Is gras goed voor katten? In het algemeen is kattenkattengras alleen geschikt als het onbespoten is en je de katten het liefst korte stukjes geeft Honden en katten. Ook bij katten kan gras eten voorkomen, maar het is belangrijk dat je hun veiligheid en gezondheid in de gaten houdt. Gras langs de rand van opritten of trottoirs absorbeert uitlaatgassen en fijnstof. En in veel grasvelden groeien planten mee die giftig zijn voor cavia's, zoals boterbloemen of schijnkamille. Omlet Benelux waarschuwt hier specifiek voor en noemt boterbloemen en madeliefjes als planten die je sowieso wilt vermijden bij het voeren.

Te vers en te nat gras is ook een punt van aandacht. Gras dat nog kletsnat is van de ochtenddauw of een regenbui fermenteert sneller in de maag van een cavia en kan buikpijn of diarree veroorzaken. Schimmelvorming op gras dat al een tijdje ligt, is een ander probleem. Geef nooit gras dat al een paar uur in een bakje of op een warm plekje gelegen heeft.

Welk gras is veilig en wat moet je absoluut vermijden

Het veiligste gras is gras dat je zelf kweekt in een bakje of pot, puur als voergroen, zonder enige behandeling. Gebruik daarvoor gewone graaszaadmengsels zonder toegevoegde meststoffen of coatings, en zaai in een schone bak met reguliere potgrond. Na een week of twee heb je een bos jong, fris gras dat je direct kunt aanbieden.

Gras uit een eigen onbehandelde tuin is ook goed bruikbaar, mits je zeker weet dat er de afgelopen weken niets op gespoten of gestrooid is, en mits je de plek goed inspecteert op ongewenste plantensoorten. Pak altijd het langere gras, niet de korte stoppeltjes na het maaien.

Hoe je gras voorbereidt en aanbiedt

Zelfs als het gras uit een veilige hoek komt, is een korte voorbereiding verstandig. Spoel het gras af onder lauwwarm water om stof, insecten en eventuele sporen van verontreiniging te verwijderen. Schud het daarna goed droog of leg het even op een schone theedoek. Geef het pas als het vrijwel droog aanvoelt, dus niet druppend nat.

Bouw de hoeveelheid langzaam op, zeker als je cavia nog niet gewend is aan vers gras. Begin met een kleine handvol per dag en kijk of de ontlasting normaal blijft. Ronde, droge keuteltjes zijn een goed teken. Is de ontlasting zacht of plakkerig? Geef dan even geen gras en ga terug naar droogvoer en hooi totdat alles weer normaal is.

1. Pluk lang, groen gras van een onbehandelde plek of uit je eigen voerbak
2. Controleer of er geen giftige planten tussen zitten
3. Spoel af onder lauwwarm water
4. Schud of dep droog
5. Geef de eerste dagen een kleine handvol (ongeveer de grootte van je vuist per cavia)
6. Bouw geleidelijk op naar een ruimere portie als de ontlasting normaal blijft
7. Verwijder gras dat niet opgegeten is na een uur, zodat het niet kan fermenteren in het verblijf

Gras als aanvulling, hooi als basis

Hoe lekker cavia's gras ook vinden, hooi blijft de absolute basis van het dieet. Hooi zorgt voor de vezelrijke structuur die het maag-darmstelsel gezond houdt en slijt de kiezen op de juiste manier. Het LICG adviseert onbeperkte hoeveelheden hooi en/of gras, wat betekent dat verse groenvoeding als gras aanvullend is, niet ter vervanging.

Naast hooi en gras hebben cavia's dagelijks vitamine C nodig, want ze kunnen dat zelf niet aanmaken. Gelre Dierenartsen adviseert groenvoer met extra vitamine C, zoals paprika, peterselie of broccoli. Een klein stukje rode paprika per dag is al voldoende om de vitamine C-behoefte te dekken. Gras zelf levert maar een beperkte hoeveelheid, dus reken er niet op dat gras die behoefte opvult.

Na gazonbehandeling: hoeveel tijd moet je wachten

Dit is het punt waar tuinverzorging en caviahouderij echt op elkaar botsen. Als je je gazon hebt bemest, onkruid hebt bestreden of mos hebt behandeld, is het gras tijdelijk ongeschikt als voer. Hoe lang je moet wachten hangt af van het gebruikte middel, maar als vuistregel geldt het volgende:

• Kunstmest (korrels of vloeibaar): wacht minimaal 4 tot 6 weken na toediening, of tot het gras meerdere keren flink beregend is
• Herbiciden (onkruidbestrijders op basis van bijv. glyfosaat): wacht minimaal 6 weken, bij twijfel langer
• Mosbestrijders op basis van ijzersulfaat: wacht minstens 4 weken en zorg dat het behandelde gedeelte goed uitgespoeld is
• Organische meststoffen (compost, dierlijke mest): wacht minstens 4 weken en mijd plekken die ruiken naar verse mest
• Geen behandeling, maar recent gemaaid: wacht tot het gras minimaal 5-8 cm lang is gegroeid

Als je niet precies weet wanneer of wat er op een deel van het gazon gespoten is, gebruik dan dat gedeelte gewoon niet als voerbron. Richt in plaats daarvan een apart grasstrookje in dat je nooit behandelt: een pot, een verhoogd bed of een hoekje van de tuin dat uitsluitend voor de cavia's bestemd is. Zaai daar een eenvoudig grassenmengsel zonder coating, geef alleen water, en je hebt altijd een veilige voorraad binnen handbereik. Net zoals kattenbaasjes soms speciaal kattengras kweken voor hun huisdier, werkt dit principe voor cavia's nog beter omdat gras zo centraal staat in hun dieet. Kweek je liever zelf, dan heb je met vers, onbehandeld gras veel minder risico dan met gras uit een behandeld gazon kattenbaasjes soms speciaal kattengras kweken. Gras kan overigens ook deels helpen bij de spijsvertering, maar als je specifiek naar gras karper zoekt, is het vooral belangrijk om de juiste plant en omstandigheden te kiezen kattengras kweken.

Signalen dat er iets mis gaat en wat je dan doet

Cavia's kunnen niet overgeven, wat betekent dat iets wat ze gegeten hebben er echt doorheen moet. Dat maakt het extra belangrijk om snel te reageren als je merkt dat een cavia na het eten van gras niet lekker is. Let op de volgende signalen:

• Zachte, plakkerige of waterige ontlasting (diarree)
• Geen ontlasting gedurende meerdere uren (verstopping of pijnlijk buikje)
• De cavia eet minder of zit stil en opgebold
• Zichtbare opgeblazen buik of harde buik bij aanraken
• Tandenknersen of piepende geluiden (teken van pijn)
• Slaperigheid of gebogen houding

Bij zachte ontlasting zonder andere klachten: stop met gras, bied alleen hooi aan en geef de cavia rust. Normaliseer de portie gras daarna langzamer. Bij een opgezette buik, geen ontlasting, of als de cavia helemaal niet meer eet: ga direct naar de dierenarts. Darmverstopping of een trommelbuik (gasophoping) kan bij cavia's binnen enkele uren levensgevaarlijk worden. Wacht niet af tot de volgende ochtend.

Als je vermoedt dat de cavia in aanraking is gekomen met behandeld gras of een giftige plant, neem dan ook direct contact op met de dierenarts, ook als de cavia op dat moment nog geen klachten lijkt te hebben. Noem daarbij zo concreet mogelijk welk middel er gebruikt is op het gazon, want dat helpt de dierenarts snel de juiste inschatting te maken.