Gras voor cavia’s: veilig voeren, wat wel en niet

Vers gras is een van de gezondste dingen die je een cavia kunt geven, maar er zitten wel wat haken en ogen aan. Gewoon grasveldgras uit je tuin of de berm is prima, mits het schoon is, niet bespoten, en je er langzaam mee opbouwt. Timoteehooi blijft de basis van het dieet (70 tot 90 procent van alle voeding), en vers gras is een geweldige aanvulling, geen vervanging. Hieronder lees je precies welke grassen je kunt gebruiken, wat je beter laat liggen, en hoe je het veilig introduceert.

Geschikte soorten gras voor cavia's

De meeste gewone tuingrassen zijn geschikt voor cavia's. Denk aan de grassen die standaard in een Nederlands gazon groeien: raaigras (Engels raaigras en italiaans raaigras), veldbeemdgras en fioringras. Dit zijn dezelfde grassoorten die ook als hooi worden geoogst, dus je cavia's verteren ze goed. Timotee (timoteegras) is misschien wel het meest waardevolle: het is draderig, vezelig en precies wat een cavia nodig heeft voor een gezond gebit en een goed werkende darm. In Nederland groeit timotee ook gewoon in gazons en bermen, al herken je het aan zijn cilindrische, dicht opeengepakte aar.

Naast de klassieke grasachtigen zijn er ook wat breedbladige 'weideplanten' die cavia's graag lusten en die gezond zijn: paardenbloem (bladeren en bloemen), weegbree, hoefblad en klaver in kleine hoeveelheden. Dat zijn geen grassen in de strikte zin, maar ze groeien er wel tussen en zijn prima aanvulling. Klaver is wel wat rijker aan eiwit, dus geef dat met mate.

• Raaigras (Engels en italiaans raaigras): veelvoorkomend in Nederlandse tuinen, prima voor cavia's
• Timoteegras: de beste keuze, vezelig en goed voor gebit en darmen
• Veldbeemdgras en fioringras: standaard weidegrassen, goed geschikt
• Paardenbloem (blad en bloem): gezond en geliefd bij cavia's
• Weegbree: bladeren zijn goed, in gematigde hoeveelheden
• Hoefblad: ook een welkome afwisseling
• Klaver: met mate, vanwege het hogere eiwitgehalte

Wat je beter niet geeft: gevaarlijke grassen en planten

Niet alles wat groen is tussen het gras, is ook veilig. Een paar planten die regelmatig in Nederlandse tuinen en bermen groeien, zijn giftig voor cavia's. Kijk dus altijd even goed naar wat er tussen het gras zit voor je het plukt. Advies van de Brusselse Raad Dierenwelzijn (10/11/2023) – cavia (document) notes that adviesdocument Brusselse Raad Dierenwelzijn (10/11/2023) noemt bij groenvoer o.a. dat 15% van het rantsoen overeenkomt met een handvol (1–2 keer per dag per cavia), en bevat ook waarschuwingen over het beperken/afwegen van voer met hoog eiwit/calcium (bv. luzerne/alfalfa).

• Boterbloem: giftig, herkenbaar aan de glanzende gele bloem, niet voeren
• Vingerhoedskruid: sterk giftig, absoluut vermijden
• Bosanemoon en andere bosplanten: giftig
• Coniferen en naalden: giftig
• Avocado, ui, look, prei: zwaar giftig
• Gemaaid (verssneden) gras van de grasmaaier: dit gaat snel schimmelen en kan maagproblemen of ernstige gasvorming veroorzaken; geef altijd geplukt of onbeschadigd gras
• Gras uit vervuilde bermen langs drukke wegen: kan zware metalen en uitlaatgassen bevatten
• Gras dat bespoten is met onkruidverdelger of kunstmest: nooit voeren

Een veelgemaakte fout is gras geven dat net gemaaid is met een grasmaaier of trimmer. De snijwonden aan de grashalmen maken dat het gras razendsnel gaat fermenteren en schimmelen, ook al ziet het er vers uit. Dat kan bij cavia's leiden tot gevaarlijke gasvorming in de darmen. Pluk het gras altijd met de hand of gebruik een schaar, zodat de halmen heel blijven.

Bermgras en tuingras versus hooi en handelsgras: wat is veiliger?

Vers geplukt gras uit je eigen tuin is uitstekend, als je zeker weet dat er geen bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt en dat er geen honden of katten hun behoefte doen. Geef je naast cavia's ook konijnen gras, dan geldt hetzelfde principe: het moet schoon zijn en je introduceert het rustig om maag-darmklachten te voorkomen gras voor konijnen. Bermgras is risicovoller: langs drukke wegen zit er vervuiling in, en openbare bermen worden soms bespoten. Rustige, landelijke bermen of weilanden (als je toestemming hebt) zijn een stuk veiliger. Handelsgras, zoals vers gras uit dierenspeciaalzaken of online grastubs voor knaagdieren, is de meest gecontroleerde optie, maar ook de duurste.

Voor de meeste mensen in Nederland is eigen tuingras de beste keuze: goedkoop, vers en je weet wat er in je tuin zit. Hooi uit de winkel (bij voorkeur timoteehooi) blijft altijd de onmisbare basis. Vers gras is een aanvulling, geen vervanging van hooi. Als je ziet hoe zorgvuldig gras wordt gekozen en verwerkt, begrijp je ook de keten van van gras tot kaas beter.

Gras veilig aanbieden: zo pak je het aan

Controleren voordat je plukt

Loop even door je tuin of de plek waar je wilt plukken en check of je giftige planten herkent. Boterbloem is de meest voorkomende boosdoener in Nederlandse tuinen: die glimmende gele bloem is een duidelijk teken. Pluk ook niet van plekken waar honden uitgelaten worden, want parasieten en bacteriën uit uitwerpselen kunnen op het gras achterblijven.

Wassen en drogen

Spoel het gras af onder lauw kraanwater en schud het goed droog. Nat gras geef je bij voorkeur niet direct: te veel vocht in de buik kan de ontlasting beïnvloeden, zeker als je cavia er nog niet aan gewend is. Een paar minuten laten uitlekken op een schone handdoek is voldoende. Gras met ochtenddauw laat je ook even drogen voor je het geeft.

Opbouwen in kleine stappen

Hier gaat het het vaakst mis: te snel te veel vers gras geven aan een cavia die er niet aan gewend is. Zeker in de lente, als het gras snel en eiwitrijk groeit, is dat risicovol. Begin met een klein handje per dag (vergelijkbaar met 1 tot 2 uur grazen buiten) en kijk hoe de ontlasting eruitziet. Is die normaal vast en droog? Dan kun je de hoeveelheid langzaam opvoeren over een periode van een week of twee. Is de ontlasting week of waterig, dan ga je terug naar minder gras of stop je tijdelijk helemaal. blank" rel="noopener noreferrer">Informatieboekje cavia (Dierenbescherming – Het Knaaghof) notes that in het informatieboekje van Cavia (zoals verspreid via Dierenbescherming/het Knaaghof) staat o.a. ‘24 uur geen groenvoer geven’ bij het onderdeel ‘Diarree’.

1. Dag 1 tot 3: een klein handvol vers gras per dag, maximaal 1 keer
2. Dag 4 tot 7: als de ontlasting normaal is, langzaam iets meer geven
3. Week 2: geleidelijk opbouwen naar 1 tot 2 flinke handjes per dag
4. Na 2 weken: cavia is gewend, je kunt dagelijks vers gras aanbieden naast onbeperkt hooi

Gras combineren met hooi en andere voeding

Hooi is en blijft de ruggengraat van het cavia-dieet: 70 tot 90 procent van alles wat een cavia eet moet bestaan uit ruwvoer, en timoteehooi is daarvoor de beste keuze. Vers gras vult dat mooi aan, maar let op dat je cavia's niet zoveel gras krijgen dat ze minder hooi gaan eten. Dat risico is er echt: als er een lekker verse grasschotel klaarstaat, slaat een cavia het hooi al snel over. Laat hooi altijd onbeperkt beschikbaar, ook als je vers gras geeft.

Groenvoer (groenten en vers gras samen) mag ongeveer 15 procent van het dagrantsoen uitmaken, wat neerkomt op een handvol per dag. Groenten die goed combineren met gras zijn bijvoorbeeld rode paprika, komkommer (met mate), venkel en verse kruiden zoals peterselie. Fruit geef je hooguit af en toe als traktatie, vanwege het suikergehalte. Brokjes of zaadmix geef je bij voorkeur helemaal niet of slechts in zeer kleine hoeveelheden: cavia's pikken daar het lekkerste uit en laten dan hooi staan, wat de vezelinname schaadt.

Net zoals hooi voor cavia's verwant is aan gras dat geconserveerd wordt voor andere grazers, draait het bij cavia's uiteindelijk om constante vezelaanvoer. Net zoals bij andere grazers draait het ook bij cavia's om het behoud van een stabiele vezelbasis, waarbij goed geconserveerd voer juist helpt om schommelingen te voorkomen dat geconserveerd wordt. Wissel niet plotseling van hooimerk of grassoort: ook dat kan de darmflora uit balans brengen.

Veelgestelde vragen en troubleshooting

Mag ik bermgras geven aan mijn cavia?

Ja, maar alleen van schone, rustige plekken ver van drukke wegen en zonder bespuiting. Check of er geen giftige planten tussen zitten en of de berm niet als uitlaatplaats voor honden dient. Twijfel je? Blijf dan bij je eigen tuin of kies voor handelsgras.

Mag vers gemaaid gras van de grasmaaier?

Nee, dit is een van de meest gemaakte fouten. Gemaaid gras gaat bijna direct fermenteren door de beschadigde halmen. Dat fermentatieproces produceert gassen die voor cavia's gevaarlijk kunnen zijn. Pluk het gras altijd met de hand of knip het met een schaar.

Mijn cavia heeft diarree na het geven van gras. Wat nu?

Stop direct met het geven van vers gras en groenvoer. Zorg dat er altijd onbeperkt hooi en vers water beschikbaar is. In de meeste gevallen herstelt een cavia binnen 24 uur als de oorzaak alleen de abrupte introductie van vers gras was. Kijk de eerste 24 uur goed naar je cavia: eet het nog hooi, is het actief en drinkt het water? Als dat zo is, geef het de tijd. Verbetert de situatie na 24 uur niet, of is de cavia sloom, vreet niet meer en ziet de ontlasting er waterig of bloederig uit? Bel dan direct de dierenarts. Wormenbesmetting of een bacteriële infectie kunnen ook diarree veroorzaken, en daarvoor is een ontlastingsonderzoek nodig.

Mijn cavia wil het gras niet eten. Wat doe ik?

Dat is normaal als een cavia er niet mee opgegroeid is of er lang geen gehad heeft. Probeer gras aan te bieden naast andere bekende groenten, of leg het gewoon in de verblijfsruimte zodat de cavia er zelf mee kan experimenteren. Dwing nooit. Als een cavia structureel niet wil eten, ook geen hooi, en er lusteloos bij zit, is een bezoek aan de dierenarts verstandig.

Kan mijn cavia parasieten krijgen van gras uit de tuin?

Dat risico bestaat, zeker als andere dieren (honden, katten, knaagdieren) in de tuin komen. Was het gras goed af voor gebruik. Als een cavia ondanks goed hooi en verse voeding toch terugkerende darmklachten heeft, kan de dierenarts via een ontlastingsonderzoek controleren of wormen of andere parasieten de oorzaak zijn.

Hoe zit het met vers gras in de lente versus de zomer?

In de lente groeit gras snel en is het eiwitrijker en waterrijker dan in de zomer. Dat betekent een groter risico op maagdarmproblemen als je er te snel mee begint. Begin in de lente altijd extra voorzichtig: begin met 1 tot 2 uur buiten grazen per dag (als je een buitenren gebruikt) of een klein handje plukt gras, en bouw langzaam op. In de zomer, als cavia's al gewend zijn aan gras, kun je ruimer geven.